İş yeri açma belgesi, tam adıyla “iş yeri açma ve çalışma ruhsatı” çıkarma işlemleri; iş kanunundan, dernekler, belediye, çevre kanunu gibi onlarca kanun/yönetmeliğe kadar oldukça geniş mevzuatsal alanı ilgilendirir. Dolayısıyla mesleki/ticari faaliyet gösterdiğiniz ister basit ister gerçek usul dükkan açarken gerekli izinleri almak şart. Aynı zamanda faaliyet konusuna bağlı olarak istenen belgeler ile başvuru mercileri değişiklik gösterir. Oldukça kapsamlı iş yeri açma ruhsatı süreçlerini yazıyı okuyarak daha kolay anlayabilirsiniz.
İçindekiler:
İş Yeri Açma Belgesi Ne İşe Yarar?
İşletmenin yasal olarak faaliyet gösterebilmesi için gerekli en önemli belgelerden biri olan iş yeri açma ruhsatı belirli alanda faaliyet gösterme yetkisini gösterir. Ruhsat türüne göre farklı merciler tarafından verilen bu belgeler iş yerine sınıfına bağlı olarak aşağıdaki bilgileri içerir:
- İşletme sahibinin adı-soyadı
- İş yerinin ünvanı
- Faaliyet konusu
- Adresi, telefonu
- İş yerinin sınıfı
- Veriliş tarihi
İş Yeri Açma Ruhsatı Almak Zorunlu mu?
İş yeri açmak isteyen tüzel ve gerçek kişilere alması zorunlu olmasının yanı sıra ilgili meskene görünür şekilde asılması gerekir. Bununla birlikte 30750 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan iş yeri açma ruhsatlarına ilişkin yönetmelikte belirtilen tüm faaliyet alanlarında geçerlidir. İş yerinin birden fazla faaliyet alanı bulunuyorsa adresi ve sahibi aynı olduğu zaman tali faaliyet kollarını içeren sadece bir tane ruhsat verilir. Aynı binada veya adreste, farklı kişiler işlettiği ve farklı ürün veya hizmetler sunan işletmelere ayrı ruhsat verilir.
Kimler İş Yeri Açma Belgesi Alır?
İş yeri açma belgesi almak zorunda olan ticarethane, üretim tesisleri, hizmet sektörü işletmeleri ve ofisler izin almalıdır. Yönetmeliğe istinaden alması gereken sektörler aşağıdaki gibi gruplandırılmıştır:
- Sıhhi müesseseler: Gayrisıhhi yerler dışındaki tüm faaliyetler sıhhi kapsamında değerlendirilir. En geniş grubu oluşturan sıhhi müesseseler örneğin; pastane, internet salonu, sinema, tiyatro, lokanta, bakkal, market, kahvehane gibi alanlardır.
- Gayrisıhhi müesseseler: Faaliyetleri sırasında çevresinde bulunanlara ve doğal kaynaklara kimyasal, biyolojik, fiziksel, ruhsal ve sosyal yönden zarar verme olasılığı bulunan işletmeler anlamına gelen gayri sıhhi müesseselere fabrikalar, üretim tesisleri, çöp depolama alanları, atıksu arıtma tesisleri, boya fabrikaları, ilaç fabrikaları, termik santraller, nükleer santraller gibi yerler örnek verilebilir. Ayrıca şehir içi/dışında bulundukları konum ve yetkili idare mercileri bakımından üç sınıfa ayrılır.
- Umuma açık istirahat ve eğlence yerleri: İnsanların tek başına veya toplu halde dinlenmek, eğlenmek veya konaklamak amacıyla bir araya geldiği, çeşitli faaliyetlerin gerçekleştirildiği yerler anlamına gelen umuma açık yerler; konaklama işletmeleri, içkili lokantalar, oyun, dinlenme ve eğlence mekanları bu kapsama girer.
Kimler İş Yeri Açma Ruhsatı Almak Zorunda Değildir?
Faaliyetin türü, büyüklüğü ve çevreye olan etkisi, iş yerinin bulunduğu yerin imar durumu ile nüfusu gibi etkenlere bağlı olarak bazı durumlarda iş yeri açma ruhsatı muafiyeti söz konusu olabilir. Örneğin avukatlar, noterler, mühendisler, mimarlar, muhasebeciler gibi serbest meslek icra eden kişilere ek olarak doktorlar, diş hekimleri gibi sağlık çalışanları, kendi muayenehanelerini açarken genellikle ayrı bir sağlık mesleği yetki belgesi almaları yeterli olur.
Özel ders veren öğretmenler veya küçük eğitim merkezleri gibi bazı eğitim faaliyetlerinde ruhsat yerine farklı izinler gerekebilir. Evden veya çok küçük bir alanda faaliyet gösteren bazı işletmeler, belirli koşullar altında ruhsattan muaf tutulabilir. Ancak bu durum, işin büyüklüğü ile türüne göre değişiklik gösterir.
İş Yeri Açma Belgesi Ustalık Belgesi Yerine Geçer mi?
Her zaman geçmez, ancak bazı meslek gruplarında sadece ustalık belgesi ile iş yeri açılmasına izin verilebilir. Mesleki/teknik eğitim veren lise/yüksekokul mezunlarına çıraklık eğitimi ile sınavlar neticesinde ustalık belgesi verilirken iş yeri açma ruhsatı yerine geçebilir. Hatta bazı bölümlerde son yıl stajını başarıyla tamamlayan öğrencilerin doğrudan bu belgeyi alması mümkündür. İşin niteliği, sektör ile yasal düzenlemelerdeki değişiklikler bu durumu etkileyebilir. Örneğin güzellik uzmanlığı benzeri mesleklerde geçerliliği bulunan kurslardan alınan sertifikalarla da iş yeri açılabilir.
İş Yeri Açma Belgesi Nereden Alınır?
İş yeri açma izin belgesi çoğunlukla büyükşehir ve ilçe belediyelerine başvurularak alınsa da ruhsat türü, konum gibi farklılıklara bağlı olarak başka yetkili mercileri de gerektirebilir. İş yeri belgelerini veren yetkili idareler aşağıdaki gibidir:
- Hem belediye ve mücavir alan sınırları dışında hem de yasada il özel idarelerinin yetkilendirildiği sektörlere, il özel idaresi
- Mücavir alan sınırları ve büyükşehir belediye sınırları içerisinde büyükşehir belediyelerinin sorumlu olduğu konularda, büyükşehir belediyesi
- İlk iki madde dışında kalan hususlarda, büyükşehir ilçe belediyesi
Belediye ve mücavir alan sınırları içerisinde, ilgili belediyeler - Organize sanayi bölge sınırları içerisi ise ilgili OSB birimi
- Sivil hava ulaşımına açık alanları ilgilendiren tüm tesislerde, sivil havacılık genel müdürlükleri
İş Yeri Açma Ruhsatı Nasıl Alınır?
Ruhsat işlemlerine başlamadan önce türünü belirleyip bulunduğu bölgeye göre hareket etmeniz gerekir. Öte yandan vergi dairesine kayıt, esnaf/tüccar olmaya bağlı olarak ilgili odaya kayıt işlemlerini tamamladıktan sonra yetkili idare hangisi ise başvurmanız istenir. Dolayısıyla açmak istediğiniz iş yeri ile faaliyet kolu, vermeniz gereken belgeler/aranan şartları oldukça değiştirir. Sunmanız gereken belgeleri hazırlarken yönetmelikte belirtilen aşağıdaki iş yeri açmak için gerekli belgeler ile birlikte genel şartları sağlaması istenir:
- 6331 sayılı iş sağlığı ve güvenliği kanununa uygun tedbirlerin alınmış olması
- 634 sayılı kat mülkiyeti kanununa göre açılacak iş yeri meskenler içerisinde ise kat maliklerinden onay yazısı almak
- Özel yapı şeklini gerektiren işletmeler için yapı kullanma izni almak
- Umuma açık istirahat ve eğlence yerleri için ilgili kolluk kuvvetinden onay yazısı almak
- Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin patlayıcı/yanıcı vb. madde tesislerinden yeterli uzaklıkta olması
- Madencilik faaliyetlerinde patlayıcı madde kullanımı gerekiyorsa patlayıcı ortamların tehlikelerinden çalışanların korunması hakkında yönetmeliğe uygun tedbirlerin alınması
- Karayolu kenarında ise karayolu trafik güvenliği sağlanan noktalarda olması ve geçiş yolu izin belgesinin bulunması gerekir.
- 30’dan fazla kişinin çalıştığı umuma açık istirahat ve eğlence yerleri, patlayıcı/yanıcı vb. madde tesis yakınında ise yangına karşı tedbirlerin alındığını gösteren itfaiye raporu
- Meyhane, bar, kıraathane, oyun, internet mekanlarının yurt, okul, ibadet yerleri gibi yerlere uygun uzaklıkta olması
- Tıbbi, radyoaktif, sınai atık üreten yerlerin gerekli izinleri alması
- Engellilerin giriş çıkışını kolaylaştıran tedbirlerin alınması
- Yabancıların çalıştırılması durumunda ilgili mevzuat hükümlerine uyulması
- Market bünyesinde olmayan ekmek fırınlarının müstakil olması
İstenen ruhsat türüne göre yani sıhhi, gayrisıhhi, umuma açık istirahat ve eğlence yerleri olmasına göre aranan şartlar oldukça değişkendir. Bu nedenle yönetmeliği iyi okuyarak hareket etmeniz çok faydalı olacaktır.
Kafe açmak istediğinizi varsayalım: e-Devlet üzerinden yapacağınız iş bildirim evrakı, ikametgah belgesi, nüfus cüzdanı aslı/fotokopisi, kira kontratı/tapu, tapu ise vergi değerini gösteren evrak, meslek ise ustalık belgesi, vergi levhası, ilgili oda üyeliği, vesikalık fotoğraf ve dilekçenin yanı sıra kafe için gıda güvenliği sertifikası, mutfak ekipmanları listesi, menü ve atık yönetimi planını gösteren hazırlıkları tamamlamanız gerekebilir. İstenen belgeler ile birlikte yetkili idareye başvurduktan sonra gelen inceleme ekibinin onayının ardından ruhsatınız çıkarılır. Ruhsata onay verilmezse gerekli tedbirleri alarak yeniden başvurabilirsiniz.
İş Yeri Açma Belgesi Geçerlilik Süresi Ne Kadar?
Mesleki yeterlilik belgesi ile iş yeri açan kişiler için geçerlilik süresi istisnaları olmasına rağmen genellikle 5 yıldır. Bununla birlikte gayrisıhhi, sıhhi ve umuma açık yerlerin süreleri faaliyet koluna bağlı olarak değişkendir.
İhtiyaç duyacağınız diğer bilgileri aşağıdaki içeriklerde bulabilirsiniz:
Gerçek Usul Vergiye Detaylı Bakış
İş Kuranlar için BAĞ-KUR Rehberi
Şahıs Şirketi Kurmak için A’dan Z’ye Tam Rehber
Limited Şirket Nedir, Nasıl Kurulur?
Ticaret Sicil Tasdiknamesi Almak için Gerekenler
SGK İşe Giriş Bildirgesi Nedir, Nasıl Verilir?
e-Defter Nedir, Nasıl Tutulacak?
ESBİS Nedir, Nasıl Kayıt Yapılır?
Vergi Levhası Nedir, Nasıl Alınır?
İmza Beyannamesi Nedir, Nasıl Alınır?
