Kurumlar vergisi nedir? Bütünüyle tüzel kişilik statüsündeki işletmeleri ilgilendiren soru başlıklarından biri. Dolayısıyla sermaye şirketlerinden birine sahipseniz bu vergi türünü ödemekle yükümlü olabilirsiniz. Zira yıl boyunca elde ettiğiniz ticari kazançları beyan ederek Gelir İdaresi Başkanlığına ödemeniz gerekir. Okumaya devam ederek konuya ilişkin sorularınızın yanıtlarını bulabilirsiniz.
İçindekiler:
Kurumlar Vergisi Nedir?
Tüzel kişilik arz eden kuruluşların bir takvim yılı sonunda elde ettikleri kazancın belirli yüzdesini devlete ödedikleri vergi türüdür. Başka bir ifadeyle gelir vergisi kanunu kapsamına giren gelirleri için ödemeleri gerekir. Bu açıdan bakıldığında kurumlar vergisi gelir vergisi farkı, gelir vergisinin sadece gerçek kişilerden alınmasından kaynaklanır.
Kurumlar Vergisi Mükellefleri Kimlerdir?
Konuyla ilgili tüm detayların yer aldığı 5520 sayılı kurumlar vergisi kanununa göre kurumlar vergisi mükellefleri sermaye şirketleri, kooperatifler, kamu iktisadi kuruluşları, dernek/vakıf iktisadi işletmeleri ve iş ortaklıkları kuran mükelleflerdir.
Sermaye şirketleri; anonim, limited, sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketler ile benzer nitelikteki yabancı kurumları kapsar. Kamu iktisadi işletmelerine ise devlet, il özel idareleri, belediyeler ile diğer kamu idarelerine ait kuruluşlar örnek gösterilebilir. Ayrıca bu kurumların kendi aralarında, şahıs ve gerçek kişilerle yaptıkları iş ortaklıkları da dahildir.
Aynı zamanda şirketlerin merkezinin Türkiye olup olmamasına göre dar ve tam mükellefiyet nedeni doğar. Yani yukarıdaki şirketlerin yasal veya iş merkezi Türkiye ise hem ülke içi hem de dışı karları için bu vergiden tam mükelleftir. Yasal ve kanuni merkezi Türkiye’de olmayan yabancı şirketlerin Türkiye’de elde ettikleri kazançlar ise vergiden dar mükelleftir.
Kurumlar Vergisi Oranları Yüzde Kaç?
2024 kurumlar vergisi oranı %25 olarak belirlenmiştir. Bu oran kazanç ne olursa olsun sabittir, değişmez. Ancak kurumlar vergisi oranı 2024 ve ileriki yıllarda çeşitli sebeplerle Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından değiştirilebilir.
Kurumlar Vergisi Ne Zaman Ödenir?
Kurumlar vergisi ödemesi, ilgili takvim yılının bittiği ayı takip eden dördüncü ay yapılır. Yani her yıl nisanın 1-25’i arasında -GİB tarafından farklı tarih açıklanmadıkça- ödenmelidir. Kurumlar vergisi son ödeme tarihi nisanın 25’idir. Her üç ayda bir kurumlar geçici vergisi olarak yılda dört kez ödendikten sonra ilgili takvim yılı sona erince ödenecek vergi tutarından düşülür.
Kurumlar Vergisi Kaç Taksitte Ödenir?
İki taksit şeklinde ödenir. İlki, hesap döneminin kapandığı ayı izleyen 4. ayın son günü akşamına kadar iken ikinci taksit ise birinci taksitten 3 ay sonra, yani Temmuz sonuna denk gelir.
Kurumlar Vergisi Beyannamesi Nedir?
Kurumlar vergisinin ödenebilmesi için mükellefin bağlı olduğu vergi dairesi tarafından tarh olunması gerekir. “Tarh” tabiri vergi dairesinin ilgili verginin matrah ve oranlar üzerinden hesaplanmasıdır. Bu anlamda kurumlar vergisi beyanı gerekir. Mükellef veya onun adına işlem yapan mali müşavir gibi aracı meslek erbapları; kurumlar vergisi beyannamesinde bir işletmenin önceki ticari yıla ait faaliyetlerinden edindiği gelirleri, giderleri, varsa indirim ile istisna tutarları, vergi matrahı ve nihai vergi tutarı gösterir.
Kurumlar Vergisi Beyannamesi Ne Zaman Verilir?
2023 için beyanname verme süresi 30 Nisan 2024’te sona ermiştir. 2024’ün beyannamesi ise GİB herhangi bir değişiklik yapmadığı sürece 25 Nisan 2025 olabilir.
Kurumlar Vergisi Beyannamesi Nasıl Hazırlanır?
GİB’in e-Beyanname platformu üzerinden beyannamenizi hazırlayabilirsiniz. Bağlı olduğunuz vergi dairesi tam otomasyona henüz geçmemiş ise kağıt ortamda hazırlayıp sunmanız gerekebilir; detaylar için “e-Beyanname Rehberi” başlıklı yazıya göz atabilirsiniz.
Kurumlar Vergisi Nasıl Hesaplanır?
Kurumlar vergisi hesaplamak için net gelir ve giderlerin farkını doğru olarak hesaplamanız gerekir. Bunun yanında vergi indirimlerine konu olan harcamalar yaptıysanız, çeşitli istisna ve muafiyetlerden yararlandıysanız bunların da eksiksiz olması önemlidir.
Örneğin gelir-gider farkının 1.000.000 TL olduğunu varsayalım. 100.000 TL tutarında ise vergi indirimi olduğunu düşünelim. Bu durumda vergi matrahı 1.000.000-100.000= 900.000 TL olacaktır. Yani bu yıl için %25 olan kurumlar vergisi oranına istinaden ödemeniz gereken tahmini tutar 900.000×%25= 225.000 TL olabilir. Ancak beyanname hazırlama sürecinde mali müşavir ve vergi danışmanından faydalanmanız olası hataların önüne geçebilir.
Kurumlar Vergisi İndirilecek Giderler
Verginin doğru ve eksiksiz şekilde hesaplanabilmesi, safi kurum kazancındaki indirime konu olabilecek giderleri tespit edebilme ile yakından ilgilidir. Mali ve ticari kar hesaplamalarının doğru şekilde yapılması gereklidir. Öncelikle sponsorluk harcamalarına ek olarak bağış ve yardımlar da vergiden düşülebilir. Gelir vergisinin 40. ve kurumlar vergisi kanunun 8. maddelerine istinaden işletmeyle ilişkili bazı harcamalar vergiden düşülebilir. Aşağıda maddelenen giderler söz konusu ise indirimli kurumlar vergisi ödemeniz mümkün olabilir.
Kurumlar vergisi kanunun 8. maddesine göre aşağıdaki giderler kurumlar vergisi matrahından düşülebilir:
- Menkul kıymet ihraç giderleri
- Örgütlenme ve kuruluş giderleri
- Birleşme, devir, bölünme, fesih tasfiye ile genel kurul toplantı giderleri
- Sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerde komandite ortağın payı
- Katılım bankalarına katılım için ödenen kar payları
- Reasürans ve sigorta şirketlerindeki muallak tazminat/hasar, kazanılmamış prim, dengeleme ve hayat sigortalarındaki matematik karşılıklar
Gelir vergisi kanunu 40. maddeye göre düşülebilecek harcamalar ise şöyledir:
- Ticari kazancın kazanılması ve devamı için yapılan harcamalar
- İşçi ve hizmetlilerin iaşe/ibate, tedavi/ilaç, çalışanlar/yöneticiler sigorta primleri/emekli aidatı
- Demirbaş olarak verilen giyim eşyası masrafları
- İşletmeyi idare eden/personel/işletme sahibinin iş ile ilgili hata, ihmalkarlık, bilgisizlik gibi nedenlerle kusurlu davranışları sonucu oluşabilecek tazminatlar
- Ticari kazanç ile ilgili yapılan seyahat/ikamet giderleri
- İş sebebiyle kiralanan/satın alınan araçların bakım giderleri
- İşletmeyle ilgili olması şartıyla damga, belediye vergileri, bina, arazi, istihlak, harç ve benzeri giderler
- Vergi usul kanununda yer alan amortisman şartları ile oranlarına uygun olarak amortisman giderleri
- İşverenlerin sendikalara ödedikleri aidatlar
- İşverenlerin personelleri adına verdikleri bireysel emeklilik sistemi katkı payları
- Fakirlere gıda yardımı yapan vakıflara bağışlanan temizlik, giyecek, yakıt, gıda bedelleri
- İŞ-KUR’un düzenlediği işbaşı eğitim programlarına katılan personellere ödenen tutarlar
Kurumlar Vergisi Muafiyet ve İstisnalar
KVK’nin 4. ve 5. maddeleri bu vergiden muaf kuruluşlar ile hangi kazançların vergiden istisna olabileceğini ayrıntılı açıklar. Buna göre aşağıdaki kuruluşlar vergiden muaftır:
- Kamu kurumlarının sosyal amaçlarla işlettiği ve açtığı tarım/hayvancılık, bilim, güzel sanatlar, insan/hayvan sağlığı ile ilgili kurduğu kuruluş ve girişimler, yardım sandıkları, sosyal yardım, aşevi, ceza/infaz kurumları, yurt pansiyon, sergi, fuar, panayır
- Yönetim açısından kamu kurumlarına ait olmasına rağmen sadece kamu görevlilerine hizmet veren kar amacı gütmeyen ve kiralanmayan kreş/konukevi/askeri kışla kantinleri
- Kanunla kurulan sosyal güvenlik kuruluşları, emekli/yardım sandıkları
- Yaptıkları iş/hizmet karşılığında resim/harç alan kamu kuruluşları
Darphane, damga matbaası, askeri fabrika ve atölyeler - İl özel idaresi, belediye ve köyler tarafından kurulan kuruluşlara bağlı işletilen su, yolcu taşıma ve mezbahalar
- Köy/köy birliklerinin kurduğu değirmen, hamam, çamaşırhane, soğuk hava deposu
- Gençlik ve Spor Bakanlığı, özel spor federasyonlarının tescil ettiği idman/spor anonim şirketleri
- Taşımacılık ve tüketim kooperatifleri haricindeki sermayeden kazanç dağıtılmaması, yönetim kurulu üyelerine kar verilmemesi, yedek akçelerini ortakların almaması şartlarına uygun kooperatifler
- Yabancı ülkelerle yapılan anlaşmalar kapsamında kurulan kredi teminat firmaları
- Bilimsel AR-GE faaliyetleri yapan kuruluşlar
- Organize sanayi bölgeleri ve küçük sanayi siteleri kooperatifleri, bu alanlarda faaliyet gösteren işletmelerin ortak ihtiyaçlarını karşılamak ve kalkınmalarını sağlamak için çalışan, kamu ve özel sektörün işbirliği ile oluşturulmuş kuruluşlar
Kurumlar vergisinden istisna tutulan kalemler ise aşağıdaki gibidir:
- Tam mükellef olan diğer kurumlarına sermayesine katılımdan elde edilen kazançlar
- Tam mükellef olan diğer kurumların karına katılmayı sağlayan kurucu senetleri ve diğer intifa senetlerinden kazanılan kar payları
- Tam mükellefiyete tabi girişim sermayesi yatırım fonları ve ortaklıklarının kar payı
- Yasal merkezi Türkiye olmayan anonim-limited şirket statüsündeki yabancı kuruluşların sermayesine iştirak etmeden kazanılan kar
- Yurt dışı iştirak hisselerinden doğan kazançlar
- Anonim şirket sermaye artırımında çıkan pay bedellerinin itibari değeri aşan tutarı
- Türkiye’de kurulan şirketlerin menkul kıymetler yatırım fonları/ortaklıklarının portföy işletmeciliğinden doğan kazançlar
- Portföyü Türkiye’de olan borsalarda işlem gören altın/kıymetli madenlere dayalı yatırım fonları
- Girişim sermayesi yatırım fonları
- Gayrimenkul yatırım fonları
- Emeklilik yatırım fonları
- Konut finansmanı fonları
- Kurumlar, en az iki tam yıl süreyle aktiflerindeki taşınmazlar ve iştirak hisseleri ile aynı süreyle sahip oldukları intifa/kurucu senetleri ve rüçhan haklarının satışından doğan kazançların %75’i kurumlar vergisinden istisnadır.*
- Bankalara borçları nedeniyle kanuni takibe alınmış veya Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna borçlu durumda olan kurumların, bu borçlara karşılık bankalara veya bu fona devrinden sağlanan hasılatın bu borçların tasfiyesinde kullanılan kısmına isabet eden kazançların tamamı ile bankaların bu şekilde elde ettikleri söz konusu kıymetlerin satışından doğan kazançların %75’lik kısmı istisnadır.
- Kurumların yurt dışında bulunan iş yerleri veya daimî temsilcileri aracılığıyla elde ettikleri ve belirli şartları taşıyan kurum kazançları da istisna kapsamına girebilir.
- Okul öncesi eğitim, ilköğretim, özel eğitim ve orta öğretim özel okulları ile Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınan vakıflara veya kamu yararına çalışan derneklere bağlı rehabilitasyon merkezlerinin işletilmesinden sağlanan kazançlar beş hesap dönemi boyunca istisnadır.
- Kooperatif ortaklarının yönetim gideri karşılığı olarak ödedikleri paralardan harcamayarak iade edilen kısımlar ile belirli kooperatif türlerinin ortaklarına sağlanan risturnlar da istisnadır.
* Satış bedelinin %25’i, satışın yapıldığı yılı izleyen ikinci takvim yılının sonuna kadar tahsil edilmelidir. İstisna edilen kazanç beş yıl içinde sermayeye ilave dışında başka bir hesaba nakledilmemeli, işletmeden çekilmemeli veya dar mükellef kurumlarca ana merkeze aktarılmamalıdır. Menkul kıymet veya taşınmaz ticareti ve kiralanmasıyla uğraşan kurumlar bu istisnadan yararlanamaz. İstisna, satışın yapıldığı dönemde uygulanır ve satış kazancının istisnadan yararlanan kısmı satışın yapıldığı yılı izleyen beşinci yılın sonuna kadar pasifte özel bir fon hesabında tutulur.
Yukarıdaki mevzuatsal bilgiler dönem dönem yetkili merciler tarafından değiştirilebilir. Dolayısıyla beyanname dönemlerinde mali müşaviriniz ile kapsamlı şekilde görüşerek daha sağlıklı sonuçlar elde edebilirsiniz.
