Bir ticari işletme iseniz sıklıkla verdiğiniz beyanname türlerinden biri olan muhtasar beyanname kısaca; stopaj usulü ile, yani kaynağında kesilen gelir vergilerinin ödenmesini mümkün kılar. Gelir vergileri, kazanılan gelirlerin türüne göre muhtasar, yıllık ve münferit olmak üzere üç şekilde beyan edilip ödendiğinden her birinin niçin kullanıldığını bilmenin öneminden ziyade, karşılaşma ihtimaliniz oldukça yüksek. Özetle vergi mükelleflerinin; çalışanlarının sigorta primlerini, gelir vergisi kesintilerini ve diğer stopaja tabi gelirlerini beyan ettikleri muhtasar beyanname ne zaman verilir, nasıl hazırlanır benzeri konularla ilgili bilgi edinmek için okumaya devam edebilirsiniz.
İçindekiler:
Muhtasar Beyanname Nedir, Neden Verilir?
İşverenler veya vergi tevkifatı yapanların ödediği gelirlerin ve kesilen vergileri vergi dairesine toplu bildirmek için doldurulur. Stopaj yoluyla gelir daha sahibine ulaşmadan vergilendirilmiş olur. Çalışanlardan kesilen gelir vergisi tutarı, damga vergisi, özel tüketim vergisi gibi diğer kesintiler, çalışanların sigorta primleri ve vergi kesilen gelirin toplam tutarı ayrıntılı bildirilir. Aslında işletmeler vergi mükelleflerinden kazandıkları gelirleri ve giderleri vergi sorumlusu sıfatıyla ödemiş olur.
İşverenin durumuna göre değişmekle birlikte, Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi (MPHB) uygulaması ile SGK primleri de bu beyannameye entegre edilmiştir. Beyannamenin şekil, içerik ve eklerini Maliye Bakanlığı belirler. Yasal çerçevesi 193 sayılı gelir vergisi kanunu 83. madde ve diğer bölümlerine dayanır. Vergi türleri listesinde, Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından “0003 GELİR VERGİSİ S. (MUHTASAR)” adıyla kayıt altına alınmıştır.
Muhtasar Beyanname Verme Süreleri Ne Zaman?
Gelir vergisi kanunu ile belirlenen muhtasar beyanname verme süresi ödeme sıklığı ve çalışan sayısına bağlı olarak hem aylık hem de üç aylık dönemlerle hazırlanır. Muhtasar beyanname son günü her ayın 26’sı mesai bitimidir. Son ödeme günü tatil gününe rastladığında, beyanname ve ödeme işlemleri sonraki iş gününün sonuna kadar gerçekleştirilebilir.
Üç aylık beyanname:
Eğer iş yerindeki personel sayısı 10 veya daha az ise ve ödeme unsurları arasında zirai ürün bedellerine ilişkin tevkifat bulunmuyorsa, üç aylık periyotlar halinde sunulabilir. Üç aylık beyannameler, dönemin son ayını takip eden ayın 26. günü sonuna kadar verilebilir. Örneğin, en geç 26 Nisan akşamına kadar Ocak, Şubat, Mart aylarını kapsayan dönem için beyanname düzenlenip gönderilir.
Aylık beyanname:
Zirai ürün bedelleri gibi gelirlerin üzerinden yapılan tevkifatlar, söz konusu olduğunda aylık verilmesi gerekir. Aylık beyannameler, ilgili ayı izleyen ayın 26. günü sonuna kadar beyan edilip ödenmelidir. Örneğin, ocak ayı dönemi en geç 26 Şubat akşamına kadar sunulmalıdır.
Kimler Muhtasar Beyanname Verir?
Aslında tüm ticari işletmeler bu beyannameyi hazırlamak zorundadır. GVK 94. maddeye göre; “Ticaret şirketleri, iktisadi kamu işletmeleri, kamu kurum/kuruluşları, diğer tüzel kişiler, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar ile bunlara bağlı iktisadi işletmeler, kooperatifler, yatırım fonu yöneticileri, ticari kazançlarını veya serbest meslek gelirlerini beyan etmekle yükümlü olanlar ve zirai kazançlarını bilanço veya işletme hesabı esasına göre hesaplayan çiftçiler, aşağıda yer alan ödemeleri (avanslar dahil) nakden veya hesaben yaptıklarında, gelir vergisine mahsuben tevkifat uygulamak zorundadır.” şeklinde açıklanır:
- Ücret Ödemeleri: Çalışanlara ödenen maaş ile diğer ücret niteliğindeki ödemelerden, gelir vergisi istisnası olmayanlar için, Gelir Vergisi Kanunu’nun 103-104. maddelerine göre tevkifat yapılır.
- Serbest Meslek Ödemeleri: Serbest meslek faaliyetleri için yapılan ödemelerden (örneğin, 18. madde kapsamındaki serbest meslek işleri), Noterlik hizmetleri gibi belirli istisnalar hariç, diğer serbest meslek ödemeleri
- Taahhüt İşleri Ödemeleri: Kanunun 42. maddesi kapsamına giren inşaat ve taahhüt işlerinde hakediş ödemeleri yapılırken tevkifat uygulanır.
- Telif/Patent Hakları: Dar mükellefiyete tabi kişilere, telif hakları veya patentlerin satışından doğan kazançlar üzerinden vergi kesintisi yapılır.
- Kira Gelirleri: 70. madde kapsamındaki mal/hakların kiralanmasından elde edilen gelirler. Vakıf, dernek veya kooperatiflere ait gayrimenkullerin kiralanmasından kaynaklanan kira ödemeleri. Yabancı devletlere veya uluslararası kuruluşlara ait gayrimenkullerin kiralanmasından doğan gelirler.
- Kâr Payları/Menkul Sermaye İratları: Tam mükellef kurumların dağıttığı veya sermayeye eklenmeyen kâr payları üzerinden vergi kesintisi yapılır. Devlet tahvili, Hazine bonosu faizleri ve benzeri menkul kıymet gelirlerinden tevkifat alınır.
- Mevduat Faizleri: Döviz veya TL mevduat hesaplarına ödenen faizler ile özel finans kurumlarının ödemeleri.
- Zirai Mahsuller/Hizmetler: Hayvanlar, avcılık ürünleri, diğer zirai faaliyet gelirleri, çiftçilerden satın alınan zirai ürün/hizmet bedelleri için.
- Şans Oyunları/Komisyon Gelirleri: Şans oyunları düzenleyen veya bilet satışında komisyon alan kişilere yapılan ödemelerden vergi kesintisi yapılır.
- Elektronik Ticaret Ödemeleri: Elektronik ticaret platformlarının hizmet sağlayıcılara yaptıkları ödemeler tevkifata tabidir.
- Cumhurbaşkanı Yetkisi ile Belirlenen Ödemeler: Cumhurbaşkanının belirlediği sektörler ve faaliyet alanlarına yönelik mal/hizmet ödemeleri üzerinden tevkifat uygulanır.
Ödeme türleri için bazı muhtasar beyanname kodları aşağıdaki gibidir:
Muhtasar Beyanname Nasıl Hazırlanır?
Eğer bağlı olduğunuz vergi dairesi tam otomasyon sistemine geçtiyse elektronik olarak e-Beyanname platformu üzerinden hazırlamanız gerekir. Dijital Vergi Dairesi’ne giriş yaptıktan sonra e-Beyanname sekmesine tıklayarak görüntüleyebilirsiniz. Kağıt ortamda beyanname kabul eden vergi daireleri oldukça azalmıştır. İşverenler, çalışanların maaşlarından kesilen gelir vergisi ve sigorta primlerinin toplamını hesaplamalıdır. Diğer gelir vergisi mükellefleri ise kendi kazanç ve ödemelerini dikkate alarak hesaplama yapmalıdır.
Vergi oranları ve ödeme türlerini hatasız şekilde formda belirtmelisiniz. Beyanname formunda talep edilen bilgilerin eksiksiz ve doğru doldurulması büyük önem taşır. Tamamladığınız beyannameyi, belirtilen son teslim tarihine kadar e-Beyanname portalı üzerinden göndermeniz yeterlidir. Detaylı bilgi için “e-Beyanname Rehberi” adlı içeriği görüntüleyebilirsiniz.
Dilerseniz konuyu BirFatura Serbest Muhasebeci Mali Müşaviri Gizem KESİLMİŞ’ten de dinleyebilirsiniz:
Aşağıdaki başlıklar da ilginizi çekebilir:
