NACE kodu nedir ne işe yarar? Tam olarak şirketinizin ne iş yaptığını ifade eder. Bu yüzden şirket kurarken veya mevcut işinizde faaliyet konularınızı resmi kayıtlara geçirirken karşınıza çıkan ilk terimlerden biri NACE kodu olur. NACE kodu, şirket kurma sürecinde ticari faaliyetleri belirleyen en kritik unsurlardan biridir. Kısaca şirketin hangi alanda faaliyet göstereceğini ve ana sözleşmede belirtilen amaç ile konusunu tanımlar.
Aynı zamanda iş yerinin tehlike sınıfını da gösteren bu kod, şirket kuruluş aşamasında sizin ya da mali müşaviriniz tarafından resmi beyanla kayıtlara geçirilir. Peki, NACE kodu nedir, neden bu kadar önemli ve hangi durumlarda kod değişikliği yapılmalı? Yanıtlarını yazının devamında bulabilirsiniz.
İçindekiler:
NACE Kodu Nedir?
İşletmelerin faaliyet alanlarını uluslararası standartlara göre sınıflandıran bir koddur. Avrupa Birliği tarafından belirlenen sistem, Türkiye’de de SGK ve Vergi Dairesi kayıtlarında kullanılır. Her işletmenin faaliyet konusuna göre bir kod vardır.
Örneğin; bir restoran işletiyorsanız farklı, bir e-ticaret firması isenız farklı bir kod kullanmanız gerekir. Bu kod sadece faaliyet alanı değil, aynı zamanda tehlike sınıfını da belirler. Yani iş güvenliği ve iş sağlığı uygulamalarında firmanızın hangi yükümlülüklere tabi olduğu da bu koda göre şekillenir.
Fransızca “Nomenclature des Activités Économiques dans la Communauté Européenne” ifadesinin baş harflerinden türetilmiştir. Türkçeye çevrildiğinde ise “Avrupa Birliği’ndeki Ekonomik Faaliyetlerin İstatistiksel Sınıflandırması” anlamına gelir. Dünyada bu sistem ISIC (Uluslararası Standart Sanayi Sınıflaması) adıyla uygulanırken, Avrupa Birliği ülkelerinde işletmelerin faaliyet kodu olarak kullanılır.
Her iş kolu, altı haneli rakamlardan oluşan bir kod ile ifade edilir. İlk iki rakam genel sektör adını, sonraki dört rakam ise o sektörün alt faaliyet alanını gösterir. Örneğin; e-ticaret NACE kodu 47.91.14’tür. Burada “47” perakende ticareti, “91.14” ise internet, posta, radyo veya televizyon gibi kanallar üzerinden yapılan perakende satış faaliyetlerini tanımlar.
Ayrıca NACE kodları, işletmenin tehlike sınıfını da belirler. Türkiye’de bu sınıflandırma üç grupta toplanır:
- Az tehlikeli işler: e-Ticaret, perakende satış, büro hizmetleri ve gıda satışı.
- Tehlikeli işler: İmalat, servis, boyama, kesme benzeri faaliyetler.
- Çok tehlikeli işler: İnşaat, madencilik, tersane çalışmaları.
Bu kapsamda, e-ticaret faaliyetleri az tehlikeli sınıfta yer alır. Böylece hem vergi yükümlülükleri hem de iş sağlığı ve güvenliği açısından daha düşük risk kategorisinde değerlendirilir. Dilerseniz konuyu S.M Mali Müşavirimiz Gizem Kesilmiş’ten de dinleyebilirsiniz👇
NACE Kodu Ne İşe Yarar?
Şirketlerin faaliyet alanlarını ve tehlike sınıflarını faaliyet kodu ile kayıt altına almanın temel amacı, ülkelerdeki ekonomik faaliyetlerin istatistiksel olarak ölçülmesini ve karşılaştırılabilir hale gelmesini sağlamaktır.
Bu sistem sayesinde her iş kolunun risk düzeyi belirlenir; böylece işverenler iş güvenliği yükümlülüklerini yerine getirebilir, çalışanların sigorta primleri ise faaliyet alanına uygun şekilde planlanabilir.
Kısaca faaliyet kodu olarak bilinen bu sistem, işletmeler için şu alanlarda kritik rol oynar:
- İş yerinde alınması gereken iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini belirler.
- Vergi incelemeleri ve resmi denetim süreçleri faaliyet koduna göre yürütülür.
- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, çalışanların sigorta primlerini iş yerinin bulunduğu tehlike sınıfına göre belirler.
- KOSGEB destekleri, KOBİ teşvikleri ve kamu ihaleleri bu kodlar doğrultusunda şekillenir.
- Ekonomi politikalarının geliştirilmesi ve ülkeler arası istatistiksel envanter çalışmaları için temel veri sağlar.
- Girişimciler için ise hangi alanlarda şirket kurulabileceğine dair önemli bir yol haritası sunar.
NACE Kodu Nerede Yazar? Nasıl Öğrenilir?
Birçok girişimci NACE kodu öğrenmek için şirketiyle ilgili şu kayıtlara bakabilir:
- Vergi levhası
- SGK iş yeri bildirgesi
- Ticaret Sicil Gazetesi
- e-Devlet üzerinden yapılan NACE kodu sorgulama hizmetlerinde görebilirsiniz.
Ayrıca faaliyet konunuzu Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) veya SGK’nın listelerinden NACE kodu bulma işlemiyle de yapabilirsiniz.
NACE Kodu Değişikliği Nasıl Yapılır?
Şirketinizin kuruluş aşamasında seçilen faaliyet kodu, bazen tüm iş kollarını kapsamayabilir. Bu durumda vergi dairesi NACE kodu ekleme işlemi yapılabilir. Aynı şekilde faaliyet alanını değiştirdiğinizde veya farklı bir işe yöneldiğinizde NACE kodu değişikliği gündeme gelir.
- Faaliyet kodu ekleme: Vergi dairesine dilekçe ile başvurarak yapılır. Gerekli belgeler genellikle şirket sözleşmesi, faaliyet belgesi ve talep dilekçesidir.
- Ardından değişiklik dilekçe ile bağlı olunan ticaret odası ve SGK’ya iletilmelidir.
SGK NACE Kodu Değişikliği Nasıl Yapılır?
Vergi dairesinde yapılan değişikliklerin SGK kayıtlarına da yansıması gerekir. İş sağlığı ve güvenliği uygulamalarında, işletmenin tehlike sınıfı sorgulaması SGK’nın kayıt sistemi üzerinden gerçekleştirilir.
Örneğin; tehlikeli sınıfta yer alan bir inşaat firmasının yükümlülükleri, az tehlikeli sınıfta yer alan bir yazılım şirketine göre çok daha fazladır. Eğer faaliyet alanınız değiştiyse SGK’ya bildirim yaparak durum değişikliğini bildirmeniz gerekir.
Şirket Faaliyet Konusu Dışında İş Yapabilir mi?
Resmi olarak şirket sözleşmesinde yazmayan faaliyetleri sürdürmeniz, hem ticaret hukuku hem de vergi mevzuatı açısından sorun yaratabilir. Örneğin e-ticaret faaliyeti için kurulmuş bir şirket, inşaat işi yapmaya başlarsa mutlaka NACE kodu değişikliği yapmalıdır. Aksi durumda vergi denetimlerinde veya SGK teftişlerinde cezai işlemlerle karşılaşılabilir.
NACE Kodu Ekleme Ücreti Var mı?
Vergi dairesi üzerinden yapılan kod ekleme veya değiştirme işlemleri için resmi bir ücret talep edilmez. Yani devlet tarafında herhangi bir harç ya da işlem masrafı bulunmaz.
Ancak, uygulamada birçok işletme bu işlemleri doğrudan kendisi yapmak yerine mali müşavirinden destek almayı tercih eder. Bu durumda muhasebeciniz, sunduğu danışmanlık ve işlem takibi için sizden bir hizmet bedeli talep edebilir.
NACE Kodu Nasıl Alınır? NACE Kodu Sorgulama
Bir şirket kurarken ya da mevcut bir işletmenin faaliyet alanını güncellerken ilk adımlardan biri faaliyet kodunun belirlenmesidir. Peki, bu kodu nasıl alabilirsiniz?
- Şirket kuruluşunda:
- Ticaret Sicil Müdürlüğü’ne yaptığınız başvuru sırasında, şirketinizin faaliyet konusu ana sözleşmede belirtilir.
- Bu faaliyet konusuna uygun faaliyet kodu, sizin veya mali müşavirin beyanıyla resmi kayıtlara geçirilir.
2. Mevcut şirkete NACE kodu ekleme:
- Eğer şirketinizin kuruluşta seçilen kodu tüm faaliyetlerinizi kapsamıyorsa, vergi dairesine dilekçe ile başvuru yaparak yeni kod ekleyebilirsiniz.
3. NACE kodu değişikliği:
- Şirketinizin faaliyet alanı değiştiyse ya da farklı bir sektöre yöneldiyseniz, vergi dairesi üzerinden değişiklik talebi yapılır.
- Aynı zamanda SGK kayıtlarında da güncelleme yapılması gerekir. Çünkü SGK sisteminde tehlike sınıfınız bu koda göre belirlenir.
4. e-Devlet üzerinden sorgulama:
- İşletmenizin mevcut kodu öğrenmek için e-Devlet’te yer alan “SGK NACE Kodu Sorgulama” hizmetini kullanabilirsiniz.
NACE kodu alırken dikkat edilmesi gereken nokta, seçilen kodun işletmenizin gerçek faaliyetini yansıtmasıdır. Yanlış kod seçilmesi, hem vergi incelemelerinde hem de iş güvenliği yükümlülüklerinde sorun yaratabilir.
Özetle; faaliyet kodu öğrenme, ekleme ve değişiklik işlemleri, şirketinizin faaliyetlerini resmi kurumlara doğru şekilde yansıtmak için önemlidir. Hem vergi dairesi hem de SGK NACE kodu değişikliği süreçlerinde dikkatli olmalı, faaliyet alanı değiştiğinde vakit kaybetmeden kod güncellemesi yapmalısınız. Şirket kurarken de doğru kodun belirlenmesi gerekir.
Güncel NACE kodu listesi için 👉 turmob.org.tr/mevzuat/Pdf/17613
Bu konular da önemli👇
Faydalı Model Belgesi Nedir, Nasıl Alınır?
e-Ticaret için Şirket Nasıl Kurulur?
e-Vergi levhası Sorgulama Nasıl Yapılır? e-Vergi Levhası Oluşturma İşlemleri
Vergi Levhası Nedir, Nasıl Alınır?
Sanal Mağaza Nasıl Açılır? Online Mağaza Açmak için Gerekli Belgeler
Sanal POS Nedir Nasıl Alınır? Sanal POS Komisyon Oranları? En İyi Sanal POS Hangisi?
BirFatura'nın Avantajlarını Şimdi Keşfedin!
